You are here

0-72 Ay Arası Çocuğun Dil Gelişimi Özellikleri

İlk Haftada

Bebeğin sesleri hayvan seslerine benzer. Bebekte ağlama davranışı görülür. Diğer doğal sesleri çıkarır.

3.ayda

Sesleri dinler. Sözcüklerle sesleri ayırt etmeye başlar. Tek heceli kelimeleri anlar. A, O, E gibi seslere benzer tek harfli ses çıkarır. Genizden gelen seslerle inler, haykırır, agu sesi çıkarır. Daha az ağlar. Annesinin gülümseme ve konuşmasına karşı sesli sosyal tepki gösterir.

6.ayda

Tonasyon ve yankı farklılıklarına tepki gösterir. Sesli harfleri daha çok sayıda sessiz harfin arkasına yerleştirmeye başlar. Çığlıkların ton, vurgu ve hızını değiştirir. Genel olarak sesleri gelişmiş olan dilden farklıdır. Ama seslerin kontrolü artmıştır. Heyecan verici sesler duyunca aktive olur. Anlaşılmaz sesler çıkarır. En çok kadın sesine yanıt verir. Hoşlandığını veya hoşlanmadığını sesle belirtir.

9.ayda

Konuşmaları dinler. Hayırın anlamını anlar ve cevap verebilir. Seslerin uyumu daha belirgin hâle gelir. Duygularını seslerle ifade eder. Öksürük, ıslık sesini taklit eder. Anne baba kelimelerini anlamlı olarak söyler hece veya bir kelimeyi tekrarlayabilir.

12.ayda

Ebeveynin anadiline özgü daha çok ses çıkarır. Anne babadan başka 2-8 arasında kelime söyler. Anlaşılmaz kısa cümleler yapar. Düzgün cümle kurar (anne gel gibi).

Tek Sözcük 12-18 ay:

Çocuğun ilgisi çevreyi keşfetmeye odaklanmıştır. İlk başlarda çıkardıkları tek sözcükler çok anlamlıdır ve bir sözcükle çok şey anlatmaya çalışırlar. Çünkü nesnelerin adlarını bilemezler. Özel sesleri tek bir sözcükle kullanarak anlamlı üniteler oluşturacak şekilde birleştirirler. Bunlara morgem denir. Morgemlerin büyük bir kısmı günlük konuşmada kullanılan kelimelerdir: Bebek kedi dediğinde, “kedi yanıma gel” ya da “bu kedi mi” anlamında söyleyip söymediğini empatik anne-babaları anlayabilir. Kelimeler bir kez kullanılmaya başlandı mı, anne-babalar dil gelişimine yardımcı olabilirler. Çocuklara bağlantılı kelimeleri öğreterek ve karşılıklı konuşma için model oluşturarak onların kelime hazinelerini geliştirebilirler. “Sen büyüdün mü”; biraz beklendikten sonra, sanki çocuk konuşmuş gibi tekrar ederek “ demek büyüdün!” denir. Çocukların ilk kelimeleri genelde isimlerdir. Top, anne, araba vb. bunun yanında aşağı, yukarı gibi yön belirteçleri bırak, git gibi fiiller; sıcak, daha, vb. sıfatlar da kullanırlar. Anladıkları kelime sayısı, kullandıkları kelime sayısından çoktur.

15.ayda

Özellikleri belirtildiğinde bir veya birden çok nesneyi verebilir. Kaşık, top, araba vb. Söyleneni anlar ancak düzenli ifade edemez. İki eylem gerektiren emirleri yerine getirebilir (topu al, bana ver). Kısa hikayeleri ilgiyle dinler ve tekrarını dinler. Cümle kurabilir. Fısıldayarak konuşabilir. 19 tane kelimesi vardır. Fakat kişisel farklılıklar söz konusudur. Konuşulan dildeki sesleri diğer seslerden ayırt edebilir. Altını ıslatırsa haber verebilir.

18.ayda

Kelime dağarcığı daha zenginleşir. 10-20 arasında kelime bilir. Söyleneni anlama durumu hızlanmıştır. Çevresindeki kişilerin isimlerini anne, baba, abla şeklinde isimlendirir. İsim+fiil kullanabilir. Oyuncak telefon konuşması, el kuklası vb. araçlarla sözel oyunlar oynayabilir.

Kelimelerin Birleştirilmesi Dönemi 18-24 ay:

Yaşamın ikinci yılında kelime hazinesi hızlar artar. Bazıları iki kelime, bazıları bir düzine kelime kullanabilir. İki yaş civarında çoğu bebek elli kelime kullanabilir, 1,5-2 yaş arasında, iki kelimeyi peş peşe söyleyerek cümlecikleri oluştururlar. 2 yaşından sonra iki ya da 3 kelimeyi birleştirerek cümle kurar, sözcüklere “–dı” eki getirebilir. 24. ayda Kelime sayısı 50 ye yakındır. Bazı çocuklar çevredeki her şeyi isimlendirebilirler. 3 kelimelik cümleler kurabilirler. Dile olan ilgisinde ve iletişim kurma davranışında artış görülür. Kendini ifade eder çevresi tarafından anlaşılmak ister. İlgisini çeken şeyi göstermek için yetişkini nesnenin yanına götürür. Ayna karşısında kendi görüntüsünü tanır vücut parçalarını göstererek isimlendirebilir. Karmaşık olamayan resimlerdeki nesneleri isimlendirebilir.

İlk Gramer Süreci 24-60 ay

2-3 yaş arasında 300 kelime bilirler. Konuşmaları akıcı olmasa dahi, soru sormaya ve konuşmaya çok isteklidirler. Üç yaşında, adını, cinsiyetini ve yaşını söyleyebilirler, kelime hazineleri hızla artar, bildikleri kelime sayısı 1000 civarındadır. Sorulan soruları yanıtlayamasa da ne cevap vermesi gerektiğini bilirler. Aynı yaşlardaki çocuklar, benzer gramer hataları yaparlar: fiil zamanlarında değişiklik gibi.

36-48 ay

Günlük kavramlardan (açmak, kapamak, içmek, uyumak) ile ilgili resimleri seçer. Özellikleri belirtildiğinde bir nesneyi veya tüm nesneleri verebilir. Mobilya, duvar, masa, halı, ayna gibi eşyaları (odanın bölümlerini) işaret edebilir. İki eylem gerektiren emirleri yerine getirir “Buraya gel, otur”. İki ayrı nesneli eylemi gerektiren emirleri yerine getirir. “Kurşun kalemi al ve kalem kutusuna koy”. Hikâyeleri ilgi ile dinler ve tekrarlanmasını ister. Çevresiyle ilgili basit soruları anlar. Cinsiyet, yaş, ismini söyleyebilir. Uykun var mı, acıktın mı, soğuk-sıcak, susuzluk ifadelerini anlayabilir, ifade edebilir, “ne zaman yapmam gerekir” gibi soruları anlayabilir. Kelimeleri, deyimleri, heceleri, sesleri tekrar edebilir. Kapsamlı olarak sözlü ifade kullanabilir.

48-60 ayda

Bütün ünlü ve ünsüzleri söyleyebilir. Konuşma tamamen anlaşılır ve sosyal açıdan anlamlı olmalıdır. Resim üzerinde ilişkileri kurarak hikaye anlatabilir. 3 nesneli ve davranışlı emri yerine getirir. Ör. Kalemi al, kalem kutusuna koy ve kalem kutusunu bu bezle sil. Resimleri mantıki olarak açıklar. Tasvir edilen anlatılan resimleri tanır ve gösterir.

60-72 ayda

Çocuğun dili kullanımı bir yetişkininkine benzer. Sosyal etkileşimde konuşma artmaktadır ve daha anlaşılır biçimdedir. Üretilen sözcük sayısı ortalama 2000 kadardır. Dil bilimiyle uğraşanlar, dilin sonradan mı kazanıldığı, yoksa doğuştan bir yetenek mi olduğu sorusunu sormuşlar. Ünlü dilbilimci Chomsky bu konuda “Dil yeteneği insanla birlikte vardır; sonradan kazanılmamıştır. Bu yetenek aile ve sosyal çevre içinde gelişir” der. Çocuğa ilk sözlü ifadeleri öğretirken onun her gün içinde bulunduğu ortamdaki olaylar ve nesneler dikkate alınmalıdır.

Bir cevap yazın

Top